Wysoki poziom bezrobocia, zwłaszcza wśród osób młodych, skłonił ustawodawcę do znowelizowania ustawy z dnia 8 września 2001 r. o ułatwianiu zatrudniania absolwentów szkół. Nowela dała absolwentom rozpoczynającym działalność gospodarczą prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne. Ze zwolnienia nie mogą jednak korzystać absolwenci, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą przed wejściem nowelizacji w życie, a więc przed 4 sierpnia 2002 r.
Ustawodawca w art. 1 wymienia osoby, które mogą skorzystać ze zwolnienia, a są nimi:
1) absolwenci, którzy uczęszczali w systemie dziennym do ponadpodstawowych oraz ponadgimnazjalnych szkół publicznych lub niepublicznych o uprawnieniach szkoły publicznej albo szkoły wyższej,
2) absolwenci szkół, o których mowa wyżej, do których uczęszczali w systemie wieczorowym lub zaocznym, jeżeli w ostatnich 12 miesiącach nauki nie byli zatrudnieni,
3) absolwenci co najmniej 12-miesięcznego przygotowania zawodowego, odbytego w ramach Ochotniczych Hufców Pracy,
4) absolwenci dziennych kursów zawodowych, trwających co najmniej 24 miesiące, jeżeli przez ostatnie 12 miesięcy ich trwania nie byli zatrudnieni,
5) absolwenci szkół specjalnych,
6) niepełnosprawni, którzy uzyskali uprawnienia do wykonywania zawodu,
oraz w okresie do 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie ukończenia szkoły lub zaświadczeniu o ukończeniu kursu po raz pierwszy we własnym imieniu podjęli i wykonują działalność gospodarczą.
Absolwent, który podjął działalność gospodarczą, podlega, na swój wniosek, zwolnieniu z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne, o którym mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, przez okres 12 miesięcy od dnia podjęcia tej działalności. Okres 12 miesięcy, w którym absolwent może złożyć wniosek o zwolnienie, liczy się od dnia następującego po dniu określonym w dyplomie, świadectwie ukończenia szkoły lub zaświadczeniu o ukończeniu kursu.
Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne absolwent składa w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Absolwent zwolniony z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne może zgłosić w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych rezygnację z tego zwolnienia. Zwolnienie ustaje od dnia wskazanego przez absolwenta.
Absolwent w okresie zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne jest zwolniony także z obowiązku przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego.
Zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne przysługuje wszystkim absolwentom bez względu na miejsce zamieszkania, a więc nie tylko tym, którzy mieszkają w rejonach uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne przysługuje absolwentom, którzy podejmą działalność gospodarczą do dnia 31 grudnia 2005 r.
Ewa Wójcicka
